او ايمان بايد آوردن و به ( 1 ) او كار نبايد كردن ، و اين روايت عطيّه است از عبد اللَّه عبّاس . و روايت علىّ ابي طلحه ( 2 ) از عبد اللَّه عبّاس آن است كه : محكمات قرآن حلال و حرام و حدود و احكام و فرايض است كه آن را كار بايد بستن و ايمان بايد آوردن ، و متشابه امثال و مواعظ و مقدّم و مؤخّر است كه در آن جا چيزى نبود كه كار بايد بستن . و ابو اسحاق روايت كرد از عبد اللَّه عبّاس كه او گفت : مثال آيات متشابه چنان است كه در سورة الانعام گفت قوله : قُلْ تَعالَوْا أَتْلُ ما حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ ( 3 ) - تا به آخر سه آيت . متشابه آياتى است كه سوره بنى اسرايل است من قوله : وَقَضى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاه وَبِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً ( 4 ) . . . ، و چنان كه در سورة البقرة و سورة الاعراف ، و آنچه مقربان آن را متشابه خوانند لاشتباه بعضها ببعض على القارى حفظا ، و آنچه اين شكل ( 5 ) ندارد محكم باشد . محمّد بن جعفر بن الزّبير گفت : محكم آن باشد كه محتمل نباشد الَّا يك وجه را ، و متشابه آن بود كه محتمل آن ( 6 ) بود وجوه را . بعضى ديگر گفتند : محكم آن باشد كه علما تأويل آن دانند ، و متشابه آن بود كه تأويل [ آن ] ( 7 ) جز خداى تعالى نداند ، كالخبر عن قيام الساعة ، چنان كه خبر قيامت ، و باران كه كى بارد ، و بچّه كه در شكم مادر چه باشد ، و آن كه فردا چه شود ( 8 ) ، و هر كس چند بماند ، و كى ميرد ( 9 ) ، و كجا ميرد ( 10 ) ، و آنچه اخبار غيب است . ابن كيسان گفت : محكم آن باشد كه در او انديشه بسيار نبايد كردن تا معنى مفهوم شود ، و متشابه آن بود كه معنى او الَّا به نظر و انديشه نتوان دانستن ، و اين

--> ( 1 ) . همه نسخه بدلها : بر . ( 2 ) . مج ، وز : على بن ابى طلحه ، آج ، لب : على بن طلحه . ( 3 ) . سوره انعام ( 6 ) آيه 151 . ( 4 ) . سوره بنى اسرائيل ( 17 ) آيه 23 . ( 5 ) . كذا در اساس و همه نسخه بدلها ، چاپ شعرانى ( 2 / 443 ) : مشكل . ( 6 ) . همه نسخه بدلها : ندارد . ( 7 ) . اساس كه در اين مورد نو نويس است : ندارد ، از مج افزوده شد . ( 8 ) . همه نسخه بدلها : چه باشد . ( 10 - 9 ) . وز : مىرود .